30.12.2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Sayı: 33123 “49 Sıra No.lu Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliği”, özellikle istisna/indirim kullanan mükellefler için yeni bir dönemi başlatıyor: belirli koşullarda Yeminli Mali Müşavir (YMM) tasdik raporu zorunluluğu. Konu ilk bakışta “büyük şirket işi” gibi dursa da, pratikte en çok etkilenen gruplardan biri; şahıs şirketleri ve yurtdışına hizmet satan freelancer’lar.
Çünkü bu kitlede iki şey aynı anda oluyor:
- Gelirler dövizle arttıkça, yıl içinde istisna/indirim tutarları hızla büyüyor.
- Belgelendirme (sözleşme–fatura–tahsilat–hizmet ifası kanıtı) çoğu zaman dağınık kalabiliyor.
Bu yazının amacı; “Ben etkileniyor muyum?” sorusuna hızlı yanıt vermenizi sağlamak, 500.000 TL / 1.000.000 TL eşiklerinin nasıl çalıştığını sade bir dille anlatmak ve Mart/Nisan beyan dönemine kalmadan hazırlık yapmanıza yardımcı olmak.
YMM Tasdik Raporu Nedir, Neden İsteniyor?
YMM tasdik raporu, mükellefin mevzuatta YMM tasdikine bağlanan vergi uygulamalarını (özellikle istisna/indirim gibi vergi avantajı doğuran kalemleri) mevzuata uygun şekilde uyguladığını; hesaplamaların, kayıtların ve belgelerin belirli bir çerçevede incelenip raporlandığını gösteren bir güvence mekanizmasıdır.
Vergi idaresinin bu tür raporları istemesinin temel nedeni şudur: İstisna/indirimler, doğru uygulandığında mükellefe ciddi avantaj sağlar; ancak yanlış uygulandığında vergi kaybı riski doğurur. Bu yüzden idare, mevzuatta belirlenen parasal eşiklerin aşılması halinde “belge ve hesaplama düzeni”nin daha sistematik şekilde doğrulanmasını ister.
Burada kritik nokta: YMM raporu, çoğu zaman yalnızca “bir form” değildir. Aşağıdakiler birlikte değerlendirilir:
- İstisna/indirim kaleminin mevzuat şartları
- Gelir/işlemin niteliği
- Sözleşme ve fatura uyumu
- Tahsilatın izlenebilirliği
- Hizmetin gerçekten ifa edildiğine dair kanıtlar
- Hesaplamaların tutarlılığı
49 Sıra No.lu Genel Tebliğ Neyi Değiştirdi?
49 Sıra No.lu Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliği ile birlikte, belirli istisna/indirim uygulamalarında tutar eşiği aşıldığında YMM tasdik raporu ile tevsik beklentisi güçlendi ve süreç daha görünür hale geldi.
Mükellef açısından değişiklik şu şekilde hissediliyor:
- Daha önce “beyanname döneminde toparlanır” denilen belge düzeni, artık yıl içine yayılması gereken bir iş haline geliyor.
- İstisna/indirim tutarları büyüdükçe, rapor ihtimali artıyor.
- Raporun hazırlanması için gereken evrak seti ve hesaplama dosyası, son dakikaya bırakıldığında hem maliyet hem risk yükseltiyor.
Bu nedenle tebliği, yalnızca bir “rapor şartı” olarak değil; yıl içi eşik takibi + belge standardizasyonu gerektiren bir uyum değişikliği olarak okumak daha doğru.
Parasal Eşikler: 500.000 TL / 1.000.000 TL Nasıl Çalışır?
Bu düzenlemede pratikte en çok konuşulan iki eşik var:
- 500.000 TL eşiği: Tek bir istisna/indirim kaleminde belirli büyüklüğe ulaşıldığında gündeme gelir.
- 1.000.000 TL eşiği: Birden fazla istisna/indirim kaleminin toplamında belirli büyüklüğe ulaşıldığında gündeme gelir.
1) “Tek Kalem” Mantığı (500.000 TL)
Bir istisna/indirim kalemini yıl boyunca kullanıyorsanız, o kalemin beyanname üzerindeki toplam tutarı belirli bir seviyeye geldiğinde rapor ihtimali doğar.
Örnek:
- Yıl boyunca yurtdışına hizmet faturaları kesiyorsunuz.
- Bu gelirler üzerinden belirli bir istisna/indirim uyguluyorsunuz.
- İlgili istisna/indirim tutarı yıl sonunda 500.000 TL bandına yaklaşıyorsa, “rapor gerekecek mi?” sorusu artık teorik olmaktan çıkar.
2) “Toplam” Mantığı (1.000.000 TL)
Bazı mükelleflerde tek bir kalem 500.000 TL’yi geçmez; ancak birden fazla istisna/indirim kalemi birlikte kullanılır. Bu durumda, birden fazla istisna/indirim kaleminin toplam tutarı yıl sonunda 1.000.000 TL sınırına yaklaştığında, toplam tutar üzerinden YMM tasdik raporu gerekip gerekmediği fiilen değerlendirilmesi gereken bir konu haline gelir.
Örnek:
- Bir yandan yurtdışına hizmet gelirlerinde istisna/indirim,
- Diğer yandan farklı bir vergi avantajı,
- Üçüncü bir kalemde başka bir indirim…
Tek tek bakınca “küçük” görünen kalemler, toplamda eşiği geçebilir.
3) Eşik Yönetiminde En Sık Hata: Yıl Sonunu Beklemek
Eşikler çoğu zaman yıl sonunda sürpriz yapar. Çünkü:
- Döviz geliri olanlarda kur etkisiyle TL tutarları hızla büyür.
- Bazı aylarda proje/kontrat yoğunluğu artar.
- İstisna/indirim tutarı, “gelir” kadar görünür takip edilmez.
Bu yüzden en pratik yaklaşım şudur:
- Her istisna/indirim kalemi için aylık birikim tutarı takip edin.
- 500.000 TL (tek kalem) ve 1.000.000 TL (toplam) bandına yaklaşınca YMM sürecini erkenden planlayın.
Hangi İstisna ve İndirimler Kapsamda?
49 Sıra No.lu Genel Tebliğ ile pratikte öne çıkan nokta şu: Belirli istisna ve indirim kalemlerinde, tutar eşikleri aşıldığında, bu avantajların YMM tasdik raporu ile desteklenmesi bekleniyor. Burada “kapsam”ı ezberlemekten çok, kendi durumunuzu hızlıca test edebileceğiniz bir mantık kurmak daha faydalı.
Genel çerçevede kapsam, vergi matrahını düşüren veya vergi yükünü azaltan; istisna/indirim uygulandığı için idarenin belgelendirme hassasiyetinin yüksek olduğu kalemlerde yoğunlaşıyor. Özellikle yurtdışına hizmet satışı yapanlarda sık görülen başlık ise, kamuoyunda “yurtdışına hizmetlerde %80 istisna” olarak anılan uygulama etrafında şekilleniyor. Bu tip avantajlarda, yalnızca faturanın kesilmiş olması yetmez; hizmetin niteliği, hizmetten yurtdışında faydalanılması, sözleşme–fatura–tahsilat zincirinin tutarlılığı gibi unsurların birlikte ispatlanması gerekir.
“Benim Durumum Giriyor Mu?” Kontrol Mantığı
Aşağıdaki mini kontrol, kapsamı pratikte anlamanıza yardımcı olur:
- Beyanname üzerinde istisna/indirim kullanıyor musunuz?
Yıl sonunda (veya geçici dönemlerde) vergi avantajı yaratan bir istisna/indirim satırı dolduruyorsanız, ilk iş bu kalemi net isim ve tutarıyla listeleyin. - Bu kalem, belgelendirme gerektiren bir gelir/işlem türüne mi dayanıyor?
Hizmet ihracı, yurtdışına yazılım/danışmanlık/ajans hizmeti, lisans/royalty benzeri gelirler gibi alanlarda belgelendirme zinciri daha kritik olur. - Tutarlar eşiklere yaklaşıyor mu?
Tek kalemde 500.000 TL bandına yaklaşmak veya birden fazla kalemde toplamda 1.000.000 TL bandına yaklaşmak, “rapor gerekecek mi?” sorusunu erkenden masaya getirir. - Belgeleriniz “tek dosyada anlatılabilir” mi?
Sözleşme var mı? Faturalar doğru açıklamayla kesilmiş mi? Tahsilat banka kanalıyla ve izlenebilir mi? Hizmetin ifasına dair kanıtlar (teslim, rapor, e-posta, proje çıktısı vb.) düzenli mi? Bu sorulara net “evet” diyemiyorsanız, kapsamda olmasanız bile süreç yönetimini iyileştirmek gerekir.
Bu bölümün amacı, “şu madde kesin kapsamda” gibi bir listeyi ezberletmek değil; kullandığınız istisna/indirim kalemlerini ve tutarlarını görünür kılıp, rapor ihtimalini erken yakalamanızı sağlamaktır.
Kimler İçin Kritik? (Şahıs Şirketleri ve Yurtdışına Çalışanlar)
Bu düzenleme herkes için aynı ağırlıkta değil. En kritik gruplar genellikle şunlar:
- Yurtdışına hizmet satan freelancer/consultant/yazılımcı/ajans sahipleri: Gelir döviz bazlı büyüdükçe istisna/indirim tutarları da hızlı yükselir; belge zinciri dağınıksa rapor süreci zorlaşır.
- Şahıs şirketleri ve küçük işletmeler: Operasyonel yük doğrudan işletme sahibinin üzerine biner; “beyanname döneminde yetiştirme” stresi artabilir.
- Birden fazla istisna/indirim kalemi kullananlar: Tek tek kalemler küçük görünse bile toplam eşik sürpriz yapabilir.
- Yıl içinde hızlı büyüyenler: Ocak’ta “bize gelmez” dediğiniz eşikler, yıl sonuna doğru hızla yaklaşabilir.
Özetle: Eğer istisna/indirim kullanıyorsanız ve geliriniz artış trendindeyse, konuyu “yıl sonu işi” değil, yıl içi takip konusu olarak ele almak avantaj sağlar.
Son Tarihler ve Takvim: Mart / Nisan
Rapor zorunluluğu olan bir durumda en büyük risk, takvimi sonradan fark etmektir. Pratikte beyanname dönemleri, hem muhasebe hem de YMM tarafında yoğunluk yaratır. Bu yüzden takvimi basit bir kural gibi düşünün:
- Gerçek kişiler (şahıs işletmeleri) için: Beyanname dönemi genellikle Mart odağında planlanır.
- Kurumlar (şirketler) için: Beyanname dönemi genellikle Nisan odağında planlanır.
Buradaki kritik mesaj: Raporun hazırlanması, yalnızca “bir PDF üretmek” değildir; çoğu zaman belge toplama, sınıflama, açıklama ve kontrol döngüsü içerir. Bu nedenle, eşiklere yaklaşıyorsanız Şubat başı gibi (hatta daha erken) “rapor gerekecek mi?” değerlendirmesini yapıp, gerekiyorsa YMM sürecini başlatmak, Mart/Nisan sıkışmasını ciddi ölçüde azaltır.
Rapor Hazırlama ve Sunum Süreci
Rapor sürecini yönetilebilir kılmanın yolu, işi parçalara bölmektir. Aşağıdaki akış, çoğu mükellef için pratik bir çerçeve sunar:
- Kalem ve tutar haritasını çıkarın
Hangi istisna/indirimleri kullandınız? Her biri için yıl içi birikim tutarı nedir? (Tek kalem ve toplam eşikleri aynı tabloda izleyin.) - YMM ile kapsam ve ihtiyaç netleştirme
Hangi kalemler için rapor gerektiği, hangi belgelerin isteneceği ve hangi dönemi kapsayacağı netleşir. Bu adım, “sonradan evrak yetiştirme” riskini azaltır. - Belge setini kategorilere ayırın (dosya düzeni kurun)
Genellikle aşağıdaki kategoriler işinizi kolaylaştırır:- Sözleşmeler ve ekleri: Hizmet kapsamı, teslimat, ücret, taraflar, yurtdışı unsuru.
- Faturalar / e-belgeler: Açıklamalar, dönem, para birimi, hizmet tanımı.
- Banka tahsilat kayıtları: Dekontlar, SWIFT/transfer açıklamaları, alıcı–gönderici uyumu.
- Hizmetin ifasına dair kanıtlar: Teslim dosyaları, proje çıktıları, raporlar, e-posta yazışmaları, toplantı notları, ekran görüntüleri, ticket kayıtları.
- Muhasebe kayıtları ve çalışma dosyaları: Hesap planı, gelir sınıflaması, hesaplama tabloları.
- Hesaplama ve tutarlılık kontrolü
İstisna/indirim tutarı nasıl hesaplandı? Hangi faturalar dahil edildi? Kur farkları, iade/iptal faturalar, dönem kaymaları var mı? Bu kontrol, raporun “savunulabilir” olmasını sağlar. - Elektronik sunum: Dijital Vergi Dairesi üzerinden gönderim
Raporun ve eklerinin Dijital Vergi Dairesi üzerinden elektronik ortamda sunulması beklenir. Burada kritik olan, dosya adlandırma ve eklerin düzenidir: “YMM raporu + ekler” mantığıyla, karşı tarafın dosyayı açtığında hikâyeyi tek seferde anlayacağı bir paket oluşturun.
Bu akışı oturttuğunuzda, rapor zorunluluğu “korkutucu bir proje” olmaktan çıkar; yıl içine yayılan, kontrol listesiyle yönetilen bir uyum işine dönüşür.
Rapor Sunulmazsa Ne Olur?
YMM tasdik raporu zorunluluğu doğan bir durumda raporun sunulmaması, çoğu zaman “sadece bir evrak eksikliği” gibi görünse de pratikte sonuçları daha ağır olabilir. En temel risk, yararlandığınız istisna/indirimlerin idare tarafından kabul edilmemesi veya inceleme/izaha davet süreçlerinde ispat yükünün sizin tarafınıza kalmasıdır. Bu da, beyan ettiğiniz vergi avantajının geri alınması (matrah farkı) ve buna bağlı vergi aslı + gecikme faizi gibi maliyetleri gündeme getirebilir.
İkinci risk, süreç yönetimiyle ilgilidir: Raporun sonradan hazırlanması gerektiğinde, geçmiş dönem belgelerinin toparlanması, sözleşme–fatura–tahsilat zincirinin kurulması ve hizmetin ifasına dair kanıtların derlenmesi çok daha zor olur. Bu durum, hem YMM tarafında hem mükellef tarafında iş yükünü artırır; “beyanname dönemi stresi” uzar.
Üçüncü risk, uyum tarafındaki görünürlüktür. Belge düzeni zayıf olan işletmelerde rapor sunulmaması; yanlış sınıflama, eksik açıklama veya tutarsız tahsilat kayıtları gibi başka riskleri de ortaya çıkarabilir. Buradaki amaç korkutmak değil: Eğer eşiklere yaklaşıyor ve istisna/indirim kullanıyorsanız, rapor ihtimalini yıl içinde takip etmek; hem maliyetleri hem de olası cezai sonuçları minimize eder.
Süreci Nasıl Yönetebilirsiniz?
Bu yeni düzenlemede en büyük avantaj, “beyanname zamanı yetiştirme” refleksini bırakıp süreci planlı bir uyum projesi gibi yönetmek. Yapmanız gerekenler aslında net:
- Kullandığınız tüm istisna/indirim kalemlerini isim–tutar bazında listeleyin.
- Tek kalem ve toplam eşiklere göre yıl içi birikimleri takip edin.
- Sözleşme–fatura–tahsilat zincirini baştan kurun; hizmetin ifasına dair kanıtları tek dosyada toplayın.
- Eşiklere yaklaşıyorsanız YMM ile erken görüşüp kapsamı netleştirin.
- Sunumun Dijital Vergi Dairesi üzerinden yapılacağı varsayımıyla dosya düzeni ve adlandırmayı standardize edin.
Amerika’da Şirketleşerek Masraflarınızı Azaltın
Bazı işletmeler için ek bir strateji de şudur: Eğer gelir modeliniz ağırlıklı olarak yurtdışına hizmet satışına dayanıyor ve operasyonel yapı buna uygunsa, ABD’de şirketleşme gibi alternatifler (doğru planlandığında) süreçleri sadeleştirebilir. Bu noktada hem uluslararası vergi planlaması hem de şirket kuruluşu birlikte ele alınmalıdır. Uygun bir yol haritası için, ABD’de şirket kuruluşu ve uluslararası vergi planlaması tarafında destek sunan Manay CPA ile görüşebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Hangi tutarlarda rapor zorunlu oluyor?
Genel pratikte iki eşik konuşulur: tek bir istisna/indirim kaleminde 500.000 TL, birden fazla kalemde toplamda 1.000.000 TL bandı. Kesin değerlendirme için kullandığınız kalem ve tebliğ kapsamı birlikte ele alınır.
Kimler daha çok etkilenir?
Yurtdışına hizmet satanlar (yazılım, danışmanlık, ajans), şahıs işletmeleri, hızlı büyüyenler ve birden fazla istisna/indirim kullananlar.
Hangi dönem için rapor hazırlanır?
Kural, ilgili yılın beyanında yararlanılan istisna/indirimleri desteklemek içindir. Yıl içinde takip edip yıl sonu dosyasını hazırlamak en sağlıklısıdır.
Son tarihler ne zaman?
Pratikte gerçek kişilerde beyan dönemi Mart, kurumlarda Nisan odağında ilerler. Rapor hazırlığı için Şubat gibi planlamak sıkışmayı azaltır.
Rapor nereye ve nasıl sunulur?
Rapor ve ekleri genellikle Dijital Vergi Dairesi üzerinden elektronik ortamda sunulur. Dosya adlandırma ve eklerin düzeni önemlidir.
Hangi belgeler istenir?
Sözleşmeler; faturalar/e-belgeler; banka tahsilat kayıtları; hizmetin ifasına dair kanıtlar (teslim dosyaları, e-posta, rapor, proje çıktıları); muhasebe kayıtları ve hesaplama tabloları.
Maliyet neye göre değişir?
Kalem sayısı, işlem hacmi, belge düzeni, yıl içi kayıt kalitesi ve raporun kapsamı maliyeti belirler. “Son dakika” işler genelde daha maliyetlidir.
YMM seçerken nelere bakmalıyım?
Benzer sektör/işlem tecrübesi, belge talep listesinin netliği, zaman planı, iletişim hızı ve rapor sürecini adım adım anlatabilmesi iyi bir göstergedir.
Yılın bir kısmında istisna/indirim kullandıysam ne olur?
Kullanılan dönem ve tutarlar üzerinden değerlendirme yapılır. Yılın bir bölümünde bile eşiklere yaklaşmak rapor ihtimalini doğurabilir.
Birden fazla istisna/indirimim var; nasıl takip edeceğim?
Basit bir tablo açın: her kalem için aylık birikim, tek kalem eşiği ve toplam eşik. Böylece sürpriz yaşamazsınız.
