Kısa cevap: ABD’de kripto para, para birimi değil mülk (property) olarak vergilendirilir. Satmak, başka bir kripto ile takas etmek ve mal veya hizmet alımında harcamak sermaye kazancı doğurur; kendi cüzdanlarınız arasındaki transfer doğurmaz. 2026’da işin en büyük değişikliği bildirim tarafında: borsalar artık Form 1099-DA gönderiyor ve 2026 işlemlerinden itibaren maliyet bedeli de IRS’e bildiriliyor. Maliyet takibinin artık cüzdan bazında yapılması zorunlu.
ABD’de kripto nasıl vergilendirilir
Temel kural 2014’ten beri değişmedi: IRS, Notice 2014-21 ile konvertibl sanal para birimini federal vergi açısından mülk olarak sınıflandırdı. Notice 2023-34 bu rehberi değiştirdi ama sınıflandırmayı tersine çevirmedi. Sonuç olarak kriptoya, hisse senedi veya gayrimenkul gibi mülk işlemlerine uygulanan genel vergi ilkeleri uygulanır.
Bunun pratik bir yansıması var: kripto para birimi sayılmadığı için IRC §988 kapsamındaki döviz kuru kâr/zararı kuralları kriptoda genellikle işlemez.
Hangi işlem vergi doğurur, hangisi doğurmaz
Elde tutmak vergi doğurmaz. Elden çıkarmak doğurur. IRC §1001 anlamında elden çıkarma sayılan işlemler:
- Kriptoyu dolara (veya başka bir itibari paraya) satmak
- Bir kriptoyu başka bir kriptoyla takas etmek — nakit hiç görmeseniz bile
- Kriptoyla mal veya hizmet satın almak
Bunların hepsinde kazanç veya zarar doğar; kripto sizin elinizde sermaye varlığıysa bu sermaye kazancıdır. Kripto stok/emtia niteliğindeyse veya ticari faaliyetin konusuysa normal gelir olarak vergilenebilir.
Vergi doğurmayanlar: kriptoyu satın alıp tutmak, ve kendi sahip olduğunuz veya kontrol ettiğiniz cüzdanlar ya da hesaplar arasında transfer. Burada dikkat edilecek bir incelik var: transfer veya işlem ücretini değerlenmiş kripto ile ödüyorsanız, o ücreti ödemek için kullanılan kripto elden çıkarılmış sayılır (Reg. §1.1001-7(b)(1)(ii)). Küçük görünen gas ücretleri bu yüzden teknik olarak vergiye tabi işlemdir.
2026 sermaye kazancı oranları
Kriptoya özgü bir oran yoktur. Belirleyici olan ne kadar süre tuttuğunuz:
- Bir yıl veya daha kısa: kısa vadeli. Normal gelir oranınızdan vergilenir.
- Bir yıldan uzun: uzun vadeli. Aşağıdaki kademeli oranlar geçerlidir.
| Beyan durumu | %0 üst sınırı | %15 üst sınırı | %20 |
|---|---|---|---|
| Bekar | 49.450 $ | 545.500 $ | üzeri |
| Evli, birlikte beyan | 98.900 $ | 613.700 $ | üzeri |
| Hane reisi | 66.200 $ | 579.600 $ | üzeri |
| Evli, ayrı beyan | 49.450 $ | 306.850 $ | üzeri |
Kaynak: Rev. Proc. 2025-32 (2026 vergi yılı). Bunların üzerine, düzeltilmiş brüt geliri 250.000 $ (evli birlikte), 200.000 $ (bekar/hane reisi) veya 125.000 $ (evli ayrı) eşiğini aşanlar için %3,8 net yatırım geliri vergisi (NIIT) eklenir. Bu eşikler enflasyona endeksli değildir; her yıl daha fazla mükellef bu eşiği aşıyor.
Federal dilimlerin tamamı için 2026 ABD vergi oranları yazımıza bakabilirsiniz.
Form 1099-DA: 2026’nın asıl değişikliği
Yıllarca kripto bildirimi dağınıktı; borsalar kimi zaman Form 1099-MISC, kimi zaman hiçbir şey gönderirdi. Bu bitti. IRC §6045 kapsamında brokerlar artık dijital varlık işlemleri için Form 1099-DA düzenliyor. Kademeli geçiş şöyle:
| İşlem yılı | Bildirilen |
|---|---|
| 1 Ocak 2025 ve sonrası | Brüt hasılat (gross proceeds) |
| 1 Ocak 2026 ve sonrası | Brüt hasılat + maliyet bedeli (Reg. §1.6045-1(d)(2)(i)(D)) |
“Kapsamlı” (covered) dijital varlık, genel olarak 1 Ocak 2026’dan itibaren müşterinin saklamalı broker hesabında — nakit, farklı bir dijital varlık veya başka mal ya da hizmet karşılığında — edinilen varlıktır.
Bunun anlamı net: IRS artık sizin beyanınızı borsanın gönderdiği rakamla karşılaştırıyor. Beyan etmemek bir risk değil, doğrudan bir uyuşmazlık mektubu sebebidir.
Maliyet takibi artık cüzdan bazında
Eskiden birçok yatırımcı tüm cüzdanlarını tek bir havuz gibi düşünüp maliyeti toplu hesaplıyordu. Reg. §1.1012-1(j) bunu bitirdi: dijital varlık birimlerinin tespiti artık cüzdan bazında veya hesap bazında yapılır.
Broker saklamasında olmayan birimlerde belirli tanımlama (specific identification) yapmak istiyorsanız, satılan veya devredilen birimleri en geç işlem anında — alım tarihi/saati ya da alım fiyatı gibi ayırt edici bir bilgiyle, kendi kayıtlarınız üzerinden — tanımlamış olmanız gerekir. Geçerli bir tanımlama yapmazsanız o cüzdan veya hesap içinde FIFO uygulanır; yani en eski (ve genelde en düşük maliyetli) birimler satılmış sayılır ve vergi matrahınız büyür.
Geçiş için Rev. Proc. 2024-28 bir güvenli liman getirmişti; ancak bu yalnızca 1 Ocak 2025 öncesinde edinilen birimler ve o tarihte duran kullanılmamış maliyet için geçerliydi ve genel tahsis yönteminin seçimi 1 Ocak 2025 tarihine bağlanmıştı. O tarih geçti. Bugün yapılacak iş, geriye dönük bir seçim değil, cüzdan bazlı kayıt düzenini bundan sonrası için doğru kurmak.
Staking, hard fork ve airdrop
Bunlar sermaye kazancı değil, normal gelirdir ve elde edildiği anda vergilenir.
- Staking ödülleri. Rev. Rul. 2023-14: nakit esaslı bir mükellef, proof-of-stake bir blok zincirinde stake ettiği kripto karşılığı aldığı doğrulama ödüllerini, ödüller üzerinde hâkimiyet ve kontrol kazandığı vergi yılında gelir olarak beyan eder. Tutar, hâkimiyetin kazanıldığı tarih ve saatteki piyasa değeridir. Staking bir borsa üzerinden yapılıyorsa da aynı kural geçerlidir.
- Hard fork. Rev. Rul. 2019-24: hard fork tek başına, yeni birim almadıysanız gelir doğurmaz.
- Airdrop. Hard fork sonrası airdrop ile yeni kripto aldıysanız ve üzerinde hâkimiyet ve kontrolünüz varsa, aldığınız andaki piyasa değeri kadar normal gelir doğar. Kayıt dağıtık deftere işlendiği anda alınmış sayılırsınız — ama transfer, satış veya elden çıkarma imkânınız yoksa o ana kadar değil (CCA 202114020).
Bu şekilde gelir yazdığınız tutar, aynı zamanda o birimlerin maliyet bedeli olur; ileride sattığınızda ikinci kez vergilenmezsiniz.
Zarar mahsubu ve wash sale kuralı
Kripto zararları önce kripto ve diğer sermaye kazançlarınızı sınırsız olarak kapatır. Kazancı aşan kısım, yılda 3.000 dolara (evli ayrı beyanda 1.500) kadar normal gelirden düşülür; kalanı süresiz olarak gelecek yıllara devreder.
Ve kriptoya özgü bir avantaj: wash sale kuralı (IRC §1091) kriptoda genel olarak uygulanmaz, çünkü §1091 “hisse senedi veya menkul kıymet” için yazılmıştır ve sıradan dijital varlıklar menkul kıymet değil mülk sayılır. Hisse senedinde 30 gün beklemek zorunda olduğunuz yerde, kriptoda zararı realize edip aynı gün geri alabilirsiniz.
Üç uyarı: (1) menkul kıymetin tokenleştirilmiş hali bu istisnanın dışındadır — orada §1091 işler; (2) bunu kural haline getiren bir kanun değişikliği teklif aşamasındadır (PARITY Act gibi) ve yürürlükte değildir, yani kalıcı bir özellik saymayın; (3) işlemin ekonomik bir amacı olmalı, yalnızca zarar yaratmaya yönelik bir kurgu olmamalıdır.
Kripto hediyesi ve bağışı
Hediye: 2026’da kişi başına yıllık istisna 19.000 dolardır (IRC §2503(b)). Bu tutara kadar yapılan hediye için hediye vergisi beyannamesi gerekmez; hediyeyi veren kazanç da realize etmez. Alan kişi genelde verenin maliyet bedelini devralır.
Bağış: Bir yıldan uzun tuttuğunuz değerlenmiş kriptoyu satmak yerine doğrudan bağışlamak, hem sermaye kazancından kaçınmanızı hem de piyasa değeri üzerinden indirim almanızı sağlayabilir. Ancak bir kalem veya benzer kalemler grubu için talep edilen indirim 5.000 doları aşıyorsa nitelikli değerleme (qualified appraisal) zorunludur — IRC §170(f)(11)(C) ve Reg. §1.170A-13(c). CCA 202302012, borsanın fiyat yayınlıyor olmasının bu şartı ortadan kaldırmadığını açıkça belirtiyor. Form 8283’ün B Bölümü doldurulur ve dijital varlık kutusu işaretlenir.
2026 bağış kurallarındaki diğer değişiklikler (%0,5 AGI tabanı dahil) için yıl sonu kontrol listemize bakın.
Küçük harcamalar için bir istisna var mı
Hayır. Küçük tutarlı kişisel kripto harcamaları için yürürlükte genel bir de minimis istisnası bulunmuyor. Bu yönde öneriler ve kanun teklifleri var, ancak hiçbiri yürürlüğe girmedi. Dolayısıyla değerlenmiş kriptoyla alınan bir kahve de teknik olarak IRC §1001 kapsamında kazanç doğurur.
Form 1040’taki dijital varlık sorusu
Beyannamenin ön yüzündeki dijital varlık sorusu hâlâ zorunludur; “Evet” ya da “Hayır” işaretlenmelidir. Soru, dijital varlığı ödül, ikramiye veya mal ya da hizmet karşılığı ödeme olarak alıp almadığınızı, ya da bir dijital varlığı veya dijital varlıktaki mali menfaati satıp satmadığınızı, takas edip etmediğinizi veya başka şekilde elden çıkarıp çıkarmadığınızı soruyor.
| “Evet” gerektiren | “Hayır” yeterli olan |
|---|---|
| Ödeme, ödül, ikramiye olarak dijital varlık almak | Yalnızca elde tutmak |
| Madencilik, staking, hard fork geliri | Kendi cüzdanlarınız arasında transfer |
| Satmak, takas etmek, mal/hizmet karşılığı kullanmak | Dolarla dijital varlık satın almak |
Son satıra bir istisna: işlem ücretini dijital varlıkla ödediyseniz cevap “Evet” olur.
Türkiye’de yaşıyorsanız
ABD’de ticari faaliyeti olmayan, ABD mukimi sayılmayan bir kişi için kripto satışından doğan kazanç genellikle ABD kaynaklı gelir sayılmaz ve ABD’de vergilendirilmez. Dayanak IRC §865: bir yabancının kişisel mal satışından elde ettiği gelir kural olarak yabancı kaynaklıdır.
Ancak bu sonuç dört varsayıma bağlıdır: kriptonun kişisel mal niteliğinde olması, kazancın ABD’deki bir ticari faaliyetle fiilen bağlantılı (effectively connected) olmaması, kişinin o yıl ABD’de 183 gün veya daha fazla bulunmamış olması ve özel bir istisnanın devreye girmemesi. Mukimlik testini geçip geçmediğiniz her şeyi değiştirdiği için, bu soruyu satıştan önce netleştirmek gerekir. Türkiye tarafındaki vergilendirme ise ayrı bir konudur ve çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması çerçevesinde değerlendirilir.
Sık sorulan sorular
Kriptoyu kriptoya çevirirsem vergi öder miyim
Evet. Bir kriptoyu başka bir kriptoyla takas etmek IRC §1001 anlamında elden çıkarmadır; hiç dolar görmeseniz bile verdiğiniz kriptonun maliyeti ile piyasa değeri arasındaki fark kazanç ya da zarar doğurur. Kripto alım satımında en sık atlanan kalem budur.
Wash sale kuralı kriptoda geçerli mi
2026 itibarıyla sıradan kripto paralarda geçerli değil, çünkü IRC §1091 hisse senedi ve menkul kıymetler için yazılmıştır. Menkul kıymetlerin tokenleştirilmiş halleri istisnadır. Bu kuralı dijital varlıklara genişletecek kanun teklifleri var ama yürürlüğe girmedi.
Borsam bana form göndermiyorsa beyan etmem gerekir mi
Evet. Beyan yükümlülüğü size aittir ve brokerın form gönderip göndermemesinden bağımsızdır. Üstelik 2025 işlemlerinden itibaren brüt hasılat, 2026 işlemlerinden itibaren maliyet bedeli de Form 1099-DA ile IRS’e bildiriliyor; beyan etmeme seçeneği pratikte kalmadı.
Cüzdanlarım arasında transfer yaparsam vergi doğar mı
Hayır, kendi sahip olduğunuz veya kontrol ettiğiniz cüzdanlar arasındaki transfer vergiye tabi bir olay değildir. Tek incelik, transfer ücretini değerlenmiş kripto ile ödemenizdir; o ücret için kullanılan kripto elden çıkarılmış sayılır.
Nasıl yardımcı olabiliriz
Kripto vergisinde işin zor kısmı kural değil, kayıt: hangi birimin ne zaman, hangi maliyetle alındığı ve hangi cüzdanda durduğu. 2026’dan itibaren maliyet bedeli de IRS’e gittiği için, kayıtlarınızla borsanın bildirdiği rakam arasındaki her fark bir yazışma sebebi.
Manay CPA olarak kripto işlemlerinin beyana dönüştürülmesini, cüzdan bazlı maliyet düzeninin kurulmasını ve gelen IRS yazışmalarının yönetilmesini üstleniyoruz. Portföyünüzü yıl kapanmadan gözden geçirmek isterseniz bize yazın.
